Prisustvo musterijenske kulture u sjevernoj Bosni potvrđeno je na više različitih lokacija i od više različitih arheoloških timova. Iako nisu pronađene kosti neandertalaca pretpostavlja se da su oni bili nosioci musterijenske kulture u sjevernoj Bosni, kao i drugdje u regiji, ali i ostatku svijeta gdje su pronađeni. Prostor sjeverne Bosne u to vrijeme većinom je činila vlažna tundra sa niskim hladnodobnim drvećem kao što su breza, joha i vrba te dominantnom vegetacijom koju čine sa mahovina i divljom travom. Od sirovina je tokom srednjeg i gornjeg paleolita najčešće korišćen lokalni radiolarit, u vidu riječnih oblutaka sekundarno smeštenih u šljunkovitim naslagama rijeka. Osnovne karakteristike srednjepaleolitskog materijala sjeverne Bosne su upotreba leval tehnike i dominacija postruški/srtugača među retuširanim alatima, ali i sa nekim lokalnim specifičnostima.  Potvrđeni vremenski raspon musterijanske kulture u sjevernoj Bosni se kreće od najmanje 87.000 PDV (Zobišta kod Dervente) pa sve do samog nestanka neadertalaca u Europi – oko 35.000 PDV.

Musterijenu u sjevernoj Bosni je najprije definisan kao klasični centralno europski od strane Đ. Baslera ali su naknadno drugi arheolozi otkrili lokalne odlike (specifičnosti) musterijena sjeverne Bosne zbog čega mu je dat i regionalni karakter. Tipični „balkanski“ musterijen karakterističan je po prisustvu relativno velikog procenta retuširanih tipova artifakata. Na pojedinim arheološkim lokacijama primjetan je izrazito kontinuiran musterijenski supstrat fertilnog horizonta koji bez znakova preloma prelazi u izrazito gornjepaleolitski supstrat bez vidljivih prelaznih perioda što u određenoj mjeri ukazuje na kontinuitet naseljavanja. Kroz dugi period srednjeg paleolita pripadnici musterijenske kulture naseljavali su prostor sjeverne Bosne u više navrata i iz raznih pravaca da situacija bude još komplikovanija, jer se sjeverna Bosna nalazila na samoj granici formiranja permafrosta. Otkrivene arheološke lokacije pokazuju karakteristike i ranog ali i kasnog musterijena.

Cijeli rad o paleolitu sjeverne Bosne: https://www.academia.edu/36290444/Musterijenska_kultura_sjeverne_Bosne

Digitalna karta paleolitskih lokacija sjeverne Bosne: https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1uU8zTSDakJAEjG5R-DRPXG-_mNo&hl=en_US&ll=44.89047386537646%2C18.100313528515585&z=10

 

Follow Us

Share This

Radno vrijeme

Svakim radnim danom od 07:30 do 15:30

Depandansi

-Stari grad Tešanj u ljetnom periodu/

 (sezoni svakim danom od 10:00 do 19:00) 

-Eminagića konak u ljetnom periodu/sezoni

 (svakim danom osim nedjelje od 10 do 18)

Depandansi u zimskom periodu

Po pozivu svakim danom u periodu od 10:00 do 18:00